Türkiye’nin Şehirlerarası Şarj Altyapısında Batarya Aralığı Kritik
Türkiye’de elektrikli araçlarla şehirlerarası yolculuğun teknik ve ekonomik uygulanabilirliğini ülke ölçeğinde inceleyen yeni bir çalışma yayımlandı. Araştırma, 9 bin 641 lisanslı şarj istasyonu ile Türkiye’nin karayolu ağını modelleyerek milyonlarca sentetik yolculuk için şarj duraklarını ve maliyetleri hesaplıyor.
Çalışmada, 929 ilçeye dağıtılmış 3 milyon başlangıç-varış çifti oluşturuldu. Bunların 2 milyondan fazlası için araçların rota üzerindeki şarj ihtiyacı; istasyona sapma süresi, bekleme, soket kapasitesi, araç menzili, enerji tüketimi ve kullanılabilir batarya yüzdesi birlikte değerlendirilerek planlandı. İstasyon güçleri 5 ile 350 kW, istasyon başına kapasite ise 5 ve 50 soket varsayımlarıyla karşılaştırıldı.
Modelin en dikkat çekici bulgusu, altyapının yeterliliğinin yalnızca istasyon sayısına bağlı olmadığını göstermesi. Araçların bataryayı yüzde 10 ile yüzde 100 arasında kullanabildiği varsayımda şehirlerarası yolculukların tamamı tamamlanabilir görünürken, daha korumacı yüzde 20–80 aralığında bu oran yüzde 0,3’e kadar geriliyor. Bu sert fark, rotadaki istasyonların aralığı kadar aracın gerçek tüketimi ve sürücünün kullanmayı kabul ettiği batarya payının da belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmanın kullandığı varsayımlarda elektrikli araçların yolculuk düzeyindeki işletme maliyeti içten yanmalı araçlardan yüzde 23–26 daha düşük hesaplandı. Satın alma fiyatının yüzde 40 daha yüksek olduğu senaryoda bile toplam sahip olma maliyetinde yüzde 10–12 avantaj bulundu. Ancak altyapı yatırımının ekonomik sonucu istasyon başına soket sayısına göre değişiyor: beş soketli tesislerde maliyetin yolculuklara dağıtılması daha dengeli görünürken, 50 soketli büyük tesislerde düşük kullanım riski yatırım geri dönüşünü zayıflatıyor.
Sonuçlar gerçek trafik ölçümü değil, sentetik yolculuklara ve belirli maliyet kabullerine dayanan bir modelleme çalışmasının çıktıları. Ayrıca çalışma arXiv’de ön baskı olarak yayımlandı; hakem değerlendirmesinin tamamlandığına ilişkin bilgi bulunmuyor. Bu nedenle oranlar kesin pazar tahmini olarak değil, altyapı planlamasına yönelik bir senaryo analizi olarak okunmalı.
CheapSarj Yorumu
Şarj altyapısında yalnızca toplam soket sayısına odaklanmak, şehirlerarası kullanımın gerçek sorunlarını saklayabilir. Doğru yerde, doğru güçte ve yeterli yoğunlukta istasyon kurmak; çok büyük ancak düşük kullanılan tesislerden daha verimli olabilir. Çalışmanın en önemli mesajı, araç verimliliğiyle rota üzerindeki erişimin birlikte planlanması gerektiği.
